Trang chủ Các môn học Môn Giáo dục CD Đổi mới phương pháp dạy học: “Làm sao tránh đọc - chép?”
 

Đổi mới phương pháp dạy học: “Làm sao tránh đọc - chép?”

Thứ tư, 22 Tháng 12 2010 05:34

Môn Giáo dục Công dân: Giáo viên phải biết “mềm hóa” kiến thức

Theo nhận xét chung, môn GDCD của chương trình THPT vừa quá dàn trải lại vừa tích hợp nhiều gồm: an toàn giao thông, môi trường, kỹ năng sống, sức khỏe sinh sản vị thành niên, giá trị sống, tư tưởng Hồ Chí Minh…. Trong lúc đó thời lượng phân phối chương trình mỗi tuần chỉ có 1 tiết. Như vậy là quá ít về thời gian mà lại quá nhiều về kiến thức. Khó khăn của giáo viên (GV) bộ môn là phải trả lời được câu hỏi: Làm như thế nào để định hướng cho học sinh (HS) có được ý thức công dân và trách nhiệm công dân sau khi học bộ môn này? Ở chương trình lớp 10, phần Triết học có nhiều khái niệm trừu tượng, xa lạ với đời sống và khó hiểu so với tư duy của độ tuổi như phương pháp luận biện chứng, siêu hình, mâu thuẫn giữa các mặt đối lập, chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa xã hội… Phần Luật của lớp 12 kiến thức lại rộng lớn, phải cập nhật thường xuyên để hoàn thành được mục tiêu để giáo dưỡng kiến thức và rèn kỹ năng sống. Do đó, phương pháp tốt nhất là GV phải mềm hóa những kiến thức trừu tượng, khô khan đó bằng bài giảng dễ hiểu và gây hứng thú đối với HS. Câu trả lời đầu tiên là không thể nào dùng cách dạy đọc - chép thuần túy được. Bởi vì trong tay HS đã có SGK và sách tham khảo về bộ môn nên không cần GV phải cho ghi chép nhiều như trước đây. Các em có thể tự tóm tắt bằng những ý chính sau đó thầy cô “gút” lại kiến thức trọng tâm (dựa vào nền kiến thức theo quy định của bộ). Cũng có khi để các em tự chọn lọc ý và ghi vào tập của mình.
Có nhiều phương pháp để “mềm hóa” kiến thức bộ môn mà chúng tôi đã thực hiện và thật sự có hiệu quả như xây dựng tiểu phẩm, sử dụng âm nhạc, vận dụng thơ ca, thảo luận nhóm, hoạt động ngoại khóa...
Có nhiều phương pháp để “mềm hóa” kiến thức có hiệu quả như xây dựng tiểu phẩm, sử dụng âm nhạc, vận dụng thơ ca, thảo luận nhóm, hoạt động ngoại khóa...
Để hạn chế đọc - chép, GV chỉ cho các em lưu ý phần chữ in nghiêng trong sách vì đây là kiến thức trọng tâm. Còn những phần khác (chữ đứng) chỉ cần đọc và tìm hiểu thêm. Muốn khắc sâu kiến thức trọng tâm, GV phải có từng điểm nhấn khi giảng bài. Đồng thời phải biết liên hệ thực tế và thời sự. Dù bài dài hay ngắn cũng phải chừa thời gian tích hợp qua bài học. GV cũng không cần ghi kín bảng mà nên vận dụng cách ghi theo sơ đồ và bản đồ tư duy. Các bản đồ và sơ đồ tư duy này do GV tự thiết kế hoặc có thể do HS tự làm lấy thông qua hướng dẫn của thầy cô.

 

Phan Thị Thu Hiền (GV Trường THPT Phú Nhuận)

 Môn Địa: Sử dụng tốt Atlat sẽ hạn chế đọc-chép 

Giờ học GDCD tại Trường THPT Phan Đăng Lưu thông qua GAĐT. Ảnh: P.N.Q

Dạy học ở bậc THPT không thể đọc - chép như các cấp học dưới được mà GV phải thay thế bằng các phương pháp tích cực khác, trong đó có thiết kế giáo án điện tử (GAĐT) để thực hiện bài giảng trình chiếu. Chúng ta đã biết, lợi thế của GAĐT là phong phú về hình ảnh để minh họa, hạn chế được cách dạy truyền thống phấn trắng bảng đen. Hơn nữa SGK bây giờ đã cung cấp đủ kiến thức. GV nhấn mạnh ý trong khi giảng bài, HS có thể gạch dưới những nội dung quan trọng trong SGK chứ không thể chép hết những gì có trong sách vì SGK chỉ là tài liệu. Riêng lớp 12 thì thuận lợi hơn vì có Atlat vừa sử dụng trong giờ học vừa sử dụng trong khi thi. Đa số nội dung của SGK đều được thể hiện qua Atlat vì thế các em HS phải biết khai thác tối đa. GV nào “cứng tay” thì chuyển kiến thức từ SGK sang Atlat một cách dễ dàng, sẽ giảm bớt được tình trạng thầy đọc - trò chép, HS phải nhớ thuộc lòng. Hơn nữa do cụ thể hóa kiến thức trong SGK nên nhận diện qua Atlat không khó. Nhất là bài dài thì càng không thể thực hiện đọc - chép thuần túy được vì sẽ không còn thời gian cho HS nghe giảng. Khi dạy bằng GAĐT, GV lại càng dựa vào SGK thông qua kênh hình và kênh chữ. Tuy nhiên cũng cần lưu ý là SGK bây giờ không còn là pháp lệnh nữa mà chỉ là tài liệu. Vấn đề là làm sao chúng ta phải dạy đúng với chuẩn kiến thức. Một thuận lợi khác là SGK hiện nay có các câu hỏi nhỏ xen kẽ giữa bài. Những câu hỏi đó yêu cầu HS dự kiến nội dung chuẩn bị trả lời và do đó phần nào xác định trọng tâm từng phần mục. GV bây giờ cũng không vẽ bản đồ như trước mà chỉ hướng dẫn HS sử dụng bản đồ. Thao tác này được rèn từ các lớp dưới, cấp dưới đến lớp 12 chỉ cần vận dụng vào từng bài. Tùy theo nội dung từng bài mà sử dụng Atlat cho phù hợp. Tuy nhiên đòi hỏi cơ sở vật chất trường lớp phải đầy đủ và hiện đại. Ngoài ra GV cần rèn luyện các em kỹ năng phân tích và tổng hợp vì nhớ kiến thức vẫn chưa đủ.
Hoa Thị Trang (GV Trường THPT Hoàng Hoa Thám)
Lợi thế của GAĐT là phong phú về hình ảnh để minh họa, hạn chế được cách dạy truyền thống phấn trắng bảng đen.

Nguồn Giaoduc.edu.vn